Hội Quán Trần Lục

[Do Do Hoi]

Anh Hàn à,

Anh và em là dân hai quần, phải bênh vực cho nhau chứ. Anh nói như thế hóa ra là để bác Hôi biết yếu điểm của em mà quậy lên thì làm sao chịu nổi. Anh đứng ngoài cứ thấy em hớ hênh chuyện gì thì cứ lờ đi là ok rồi, còn bác Hôi hớ là anh cứ phang thả cửa như thế mới là huynh đệ chi binh.

.

Đang có hứng mà phải dông vì có hẹn sẽ viết tiếp sau vậy.

[hannguyen]

Ừ nhỉ...

Quên mất...!

...

Đả đảo lão Hôi

...

Tội nghiệp bác Đồ quá, đang có hứng mà không được chơi thả cửa, mất toi cục hứng... Buồn.... Xuống nốt trầm như chữ Buồn trong bản Dạ Sầu

[Nguyễn Đăng Khôi]

Bác Đồ ơi,

Lạ nhỉ?

Chết thật....!!!

Anh Hàn huynh đệ chi binh với bác thế này thì chết thật bác Đồ ạ.  Anh Hàn hô "Đả đảo lão Hôi" thì đúng quá rồi, tôi chẳng kêu vào đâu được.  Lâu nay tôi cứ đùa dai anh ấy, anh Hàn chưa chửi tôi tới bến là may cho tôi lắm rồi.  Nhưng tại sao anh Hàn lại nói bác mất toi cục hứng.  Cục hứng là cục...gì gì nhỉ.  Tôi tra tự điển mờ mắt nhưng tôi chỉ thấy sách đề cập đến trạng thái cụt hứng thôi chứ không thấy sách nói gì về chữ cục hứng cả.  Anh Hàn đã biết bác táo bón kinh niên, lại gợi ý cho bác bằng cách nói thế nào bây giờ bác cũng đang buồn nên không được chơi thả cửa.  Tôi tự hỏi anh Hàn có ý nói bác đang buồn gì đây để dạ phải sầu.  À hèm...thôi tôi không dám nghĩ nữa kẻo tối nay tôi lại có ác mộng.   . 

Tối nay tôi nhất định không có ác mộng, nhưng ngày mai thì chắc chắn thế nào cũng có ác mộng.  Ai đời chỗ tôi ở nóng liên miên từ mấy tuần nay, hôm qua độ ẩm không khí lên thật cao làm bà con ai nấy đều muốn ngộp thở, hôm nay đài khí tượng cho biết tuần tới này khí hậu sẽ thoáng mát hơn hẳn, thế mà...thế mà tôi lại đâm đầu lấy máy bay đi về miền sa mạc của Phoenix, Arizona để gặp khách hàng, nơi nhiệt độ đang đều đều 115 độ Farenheit mỗi ngày.  Thử hỏi bác và các anh em đồng môn tôi có điên quá cỡ thợ mộc không cơ chứ.  Tôi ngán ngẩm quá các bạn ạ.  Nhưng không đi cũng chẳng được, vì nếu tôi không đi thì sở sẽ trân trọng mời tôi đi ngay.  Tôi còn mẹ già con thơ phải trông nom...ý quên vợ già con trẻ phải nuôi ...ý quên chậc chậc chậc vợ trẻ con thơ để thờ, tôi để sở phải mời tôi "đi" thì phiền to.

Mấy ngày tới tôi ở miền sa mạc, chắc nhiều phần tôi không có thì giờ ghé quán đâu.  Nhờ các bác giữ cho quán đỡ vắng vẻ, đỡ Bà Đanh nhá.

Hứng đã cạn, tôi quê một cục, tôi xin nhường lời cho một thi sĩ có tên là Toại Khanh.  Thi sĩ làm bài thơ Cụt Hứng đăng trong website http://namtong.org/vuonthuy/Tho/Tapky/cuchung.htm.  Đọc qua tôi thấy cũng hay hay nên tôi đăng lại dưới đây để các bạn ráng ghé quán mà góp ý, chứ đừng đua nhau cụt hứng để rồi ai nấy cũng phải than như tác giả Toại Khanh đã viết trong câu chót: "Cõi vắng mỗi mình ta với...ma!":

Lòng bỗng hững hờ như sông cạn
Lắt lẻo âm thầm, chẳng phong ba
Con thuyền tâm cảm đành neo lại
Chong mắt bờ sương đợi tiếng gà

[Nguyễn Đăng Khôi]

Trước khi rời quán, tôi xin mời các bác cùng đọc với tôi một câu truyện ngắn có nhan đề Tình Gà của tác giả Nguyễn Trung Nguyên (http://my.opera.com/nguyentrungnguyenct/blog/tinh2 ).  Tôi gởi đến các bạn câu truyện này cũng vì trong bài thơ Cụt Hứng, tác giả Toại Khanh đã có câu: Xứ Mỹ thèm ghê… một tiếng gà !   Tác giả Nguyễn Trung Nguyên không nói về tiếng gà, nhưng câu truyện Tình Gà cũng lạ lắm, các bác chớ cụt hứng vội nhá.

TÌNH GÀ!


Má tôi nói:
- Con gà tre đang “để ý” con mái nòi.
Nghe má tôi nói mà bắt tức cười. Cái vụ tình cảm “gà” nầy coi bộ nó làm sao ấy. Từ thuở tới giờ có thấy sách báo hay ai kể chuyện (dù là tiếu lâm cỡ Bác Ba Phi) cái vụ “gà yêu” bao giờ đâu. Vậy mà có đó! Lại xảy ra ngay nhà ba má tôi mới ly kỳ chớ.
Tôi đã có gia đình riêng và sống tại thành phố Cần Thơ. Thỉnh thoảng, rảnh rỗi lại xách xe dọt về Lộ Tẻ Ba Xe, vừa thăm ba má tôi sức khỏe thế nào, vừa hưởng được một chút không khí trong lành của làng quê và biết đâu gặp một đề tài gì đó hay hay có thể viết thành bài báo, truyện ngắn kiếm chút đỉnh tiền lai rai cà phê, cà pháo. Ba má tôi đều đã ngoài bảy mươi, sống với cô em gái út chưa lập gia đình. Phía đối diện nhà là một ngôi trường PTCS của xã, hàng ngày học sinh tới lui tấp nập. Má tôi dù đã lớn tuổi nhưng vốn quen tảo tần nên hàng ngày bà làm bánh, nấu xôi bán cho tụi nhỏ và cả người lớn, trước khi ra ruộng ghé vào ăn 500 đồng xôi uống ly nước trà nóng không tính tiền cho thêm khí thế chiến đấu với cỏ lác, lung bàu. Lâu ngày, cái mái che nho nhỏ trước nhà trở thành điểm dừng chân của mấy người đàn bà trong xóm. Đi chợ Cầu Sắt về ghé “buôn dưa lê” một chút, chiều rảnh rang tạt ngang chuyện vãn đôi câu. Có ổ gà nòi mới nở cũng đem lại bán rẻ, buồng chuối chín bói, vài chục dừa khô...Nói chung, má tôi thầu tất. Và chính vì vậy mà số gà, vịt má tôi nuôi trong nhà “hổng chừng hổng đổi”: Một chị gà mái nòi đã đủ tuổi lập gia đình; Một chú gà trống tre tuy nhỏ con nhưng cũng đã trưởng thành từ lâu; Một bầy gà giò đủ cỡ đâu chừng hơn chục con... Mà ba má tôi nuôi gà, vịt chủ yếu là để ăn thịt nên chuyện giống má hổng quan trọng.
Nghe bà già nói vậy, tôi bèn để ý thử coi chuyện yêu đương của cô cậu gà nầy như thế nào. Mà nó lại tréo ngoe cái chuyện dòng giống, sức vóc nữa mới chết chứ. Trưa đó, tôi xách cái võng ra góc vườn lựa chổ thuận lợi nằm quan sát lũ gà đang kiếm ăn ở góc vườn.
Nhân vật chính của “chuyện tình” nầy là cô mái nòi đang ở vào giai đoạn đẹp nhất của đời “gà”. Cặp chân cao ráo, được phủ trên thân “gà” một lớp lông vàng nhạt chen lẩn màu xám, điểm xuyết thêm để làm duyên là những đốm màu trắng, đen làm cho chị ta có một cái gì đó vừa thu hút, vừa bí ẩn chết “gà”. Nhưng có lẻ nổi bậc nhất là chiếc cần cổ, nó không trụi lủi, trần tục như mấy anh trống nòi mà được che bằng những sợi lông tơ mịn màng, đôi chổ không kín đáo lộ ra một màu da đỏ hồng như quyến rũ, mời gọi. Chỉ trông cái cách chị ta kiếm ăn cũng đủ biết đấy là một cô nàng gà “yểu điệu thục nữ”. Cũng bươi quào, cũng mổ, cũng quẹt mỏ như mấy anh chàng kia nhưng trong cái cách ăn uống của chị ta xem chừng có cái gì đó vừa đủng đỉnh, vừa điệu đàng như thể cái chuyện làm đầy bao tử thật ra đối với cô ả là không cần thiết.
Không biết trong thế giới gà tình cảm có phân biệt giai cấp, địa vị, sang hèn gì không? Chứ thoạt trông thì anh chàng gà tre kia rõ ràng là bất lợi. Như một vị tiểu tướng ngày xưa trước giờ ra trận, bộ lông sặc sở đủ màu sắc mà màu vàng, đỏ nắm vai trò chủ đạo như chiếc áo giáp loáng nắng mặt trời. Những cọng lông đuôi vồng lên, hai chiếc cựa nhu nhú mặc dù chưa được nhọn lắm nhưng cũng đủ để thiên hạ biết “ta” là một tay võ sĩ chuyên sử dụng song đao.
Ở góc vườn có một ổ mối, ba tôi vừa mới phá đi nên lũ gà cứ bu vào đó mà cục cục, tác tác no bụng. Quan sát một hồi tôi nhận ra quả là chú gà tre có vấn đề, quanh qua quẩn lại là te rẹt – te rẹt xáp lại gần con mái nòi, nó xòe một bên cánh nghiêng mình bắt đầu vũ khúc giao hoan. Thế nhưng, chục lần như một vừa xáp lại gần là y như chú ta nhận một cái mổ “yêu” của cô mái nòi ngay chóc vào chổ đội mão. Chẳng biết có đau không? Nhưng chắc chắn đã làm chú ta “cục hứng” có vẻ mắc cỡ lảng ra xa. Nếu ở con người, để nói về mấy anh chàng mê gái lì lợm là “mặt dày mày dạn”, thì cụm từ nầy đem gán cho anh chàng gà tre cũng không có gì quá đáng, vì chỉ độ năm, bảy phút thôi là anh ta lại xáp tới trổ mòi “dê’ chị mái nòi. Cũng chỉ mấy câu tán tỉnh rẻ tiền đó (nếu bạn nghe được ngôn ngữ của loài gà), cũng điệu bộ xum xoe đáng ghét và có lẻ cái vũ khúc hoan lạc mà anh ta biểu diễn xem chừng không hấp dẫn lắm, nên chị mái nòi chẳng buồn ghé mắt chứ đừng nói động lòng.
Xong chuyện làm no cái bầu diều, lũ gà cũng có nhu cầu nghỉ ngơi như loài người, nên con nào cũng tìm một chổ nằm lim dim. Phía trái nhà ba tôi có trồng một cây nhãn, do bị “rập” nên không ra trái dù được trồng đã khá lâu. Chị mái nòi tót lên một cháng ba cách mặt đất khoảng 1 mét, yên vị ở đó đợi bữa ăn chiều. Người yêu ở đâu là ta ở đó… gà tre ta nhất định không xa người yêu dù là một tấc. Thế nhưng, khi cu cậu vừa đập cánh nhảy lên, định đậu ké bên cô người yêu mà thả hồn theo mộng đẹp thì y như rằng một nhát mổ “yêu” đã làm chú ta dội ngược trở lại. Đứng dưới đất nhìn lên, dù lúc nào cũng tự hào mình là một trang nam tử mà sức trẻ đang dâng trào như lũ cuốn, cộng với trái tim sùng sục yêu đương nhưng gà tre cũng hiểu rằng chuyện “đậu” cạnh người yêu, cánh kề cánh là không thể. Nên cuối cùng cu cậu đành ngậm ngùi nhảy lên một cành nhãn thấp hơn ngay phía dưới chị mái nòi, làm một vệ sĩ canh giấc ngũ cho người yêu.
Chuyện yêu đương, tán tỉnh của cô cậu gà cứ diễn ra như thế đều đặn mỗi ngày như một đoạn phim được chiếu đi, chiếu lại cho đến một ngày. Cậu em rễ của tôi mang cho ông nhạc mình một con trống nòi. Lần ấy, từ Cần Thơ về vừa trông thấy con trống nòi tôi biết ngay rằng bi kịch sẽ xảy ra. Trong cuộc tình tay ba nầy, kẻ thất bại chắc chắn sẽ là cậu gà tre nhỏ bé. Biết làm sao được định mệnh đã an bày như thế, chỉ trách đã là gà mà cậu ta lại có một trái tim yêu đương quá dạt dào. Vừa nằm võng quan sát tôi vừa suy nghĩ cách giải quyết vì suy cho cùng những kẻ “đa tình” nào có lỗi gì!?
Cặp vợ chồng gà “mới cưới” quấn quít nhau không rời suốt thời kỳ trăng mật. Cả hai tách ra khỏi đám gà giò đưa nhau kiếm ăn ở góc vườn, anh gà trống hùng hục bươi lấy bươi để rồi cất tiếng “tục tục” như muốn nói với gà vợ yêu: “Em hãy ăn đi, đây là những món ngon nhất anh dành cho em…”. Cô vợ thong thả mổ từng miếng một, khi nhìn vào người ta thấy ngay niềm hạnh phúc hiển hiện qua từng nhát mổ, từng tiếng “gù gù”. Chỉ tội cho cu cậu gà tre, gà yêu đã ôm cầm sang thuyền khác mà sao lòng vẫn thương nhớ khôn nguôi. Cậu ta lò dò kiếm ăn cách đôi vợ chồng trẻ ấy khoảng một mét, theo dõi không sót một động tịnh gì của tình địch. Những kẻ mù quáng vì yêu thường liều mạng, điều đó thật đúng với tình huống mà tôi chứng kiến sau đây. Thừa lúc anh trống nòi “phởn chí” đuổi theo con cào cào đang nhảy trối chết về một góc vườn. Gà tre ta xáp lại gần cô vợ, xòe cánh nghiêng mình định giở trò “trộm liễu vườn đào”. Than ôi! Vũ khúc hoan lạc vẫn chưa diễn trọn, thì anh chồng có lẻ linh tính một điều gì bất ổn đã quay trở lại. Nhìn thấy một “thằng nhóc” đang tán tỉnh vợ mình, máu Hoạn Thư bốc lên ngùn ngụt làm cho cái mặt gà đã đỏ nay càng đỏ thêm. Không nói không rằng, chỉ với một cú song phi gà tre ta đã trở thành bại tướng. Đã vậy, nhưng hình như gà tre ta vẫn chưa tởn. Khi thấy tình hình có vẻ lắng dịu, cu cậu mon men rề rề lại gần cô vợ hụt đến nỗi làm anh trống nòi ngứa mắt, nổi xung thiêng rượt chạy cong đuôi.
Thật tội nghiệp và cũng thật đáng ca tụng một tấm chân tình, lấy hạnh phúc của người yêu làm hạnh phúc của riêng mình. Khi đôi vợ chồng gà kia đã “cành êm” cùng lim dim mắt trên cây nhãn, thì gà tre ta cũng có mặt tại chổ quen thuộc của mình, tình nguyện làm một tên lính gát không công.
Đã nhiều lần tôi tự nghĩ ra một cái kết thúc “có hậu” dành cho con gà tội nghiệp nầy, trong đó việc tìm vợ cho nó được ưu tiên hàng đầu. Thế nhưng, dự định của tôi vẫn chưa thực hiện được thì chuyện đã xảy ra. Trước đó mấy ngày, một cậu bé học lớp 5, sang nhà má tôi mua đồ ăn thấy con gà tre đẹp quá đâm mê mẩn. Nó dành dụm mãi đâu được bốn, năm chục ngàn gì đó sang năn nỉ má tôi để lại. Một con gà tre bé tí mà được trả như thế thì đúng là “hời”, thế nhưng tôi đã cản không cho má tôi bán nó đi vì một điều đơn giản: đây là một con vật có tình. Mà tình cảm dù là của một con vật cũng không thể đem đồng tiền ra mua được.
Nhà ba má tôi nằm trên lộ Vòng Cung, một con lộ nổi tiếng trong chiến tranh vì sự ác liệt của nó. Sau ngày thống nhất đất nước Nhà nước đã cho đổ nhựa phẳng lì, mấy anh chàng xe ôm tha hồ rồ ga đưa rước khách. Lượng xe qua lại trước nhà ba má tôi ngày càng nhiều hơn, nhất là từ khi có các loại xe Trung Quốc, rẻ rề mà cũng xanh đỏ đẹp mắt như ai. Trưa hôm đó tôi đang lim dim trên võng ngoài vườn, nghĩ đến chuyện ngày mai đi chợ tìm mua con gà tre mái thì bỗng nghe một tiếng: “quác” thật lớn, sau đó là những tiếng đập cánh liên tục rồi im bặt. Chuyện xe ôm cán chó, cán gà trên con đường nầy như cơm bửa nhưng không ngờ “nạn cầm” lại là nó. Không biết có phải vì cú va đập quá mạnh làm nó quáng quàng chạy sảng, hay vì nó muốn chết ngay nơi chứa đầy những kỷ niệm tình yêu mà đã cố chạy vào tới gốc nhãn mới nằm dãy chết.
Tất nhiên, dù nó là con gà tre biết yêu thì tôi vẫn phải nấu nước sôi làm thịt. Mổ nó ra, khi làm tới bộ đồ lòng tôi thấy trái tim của nó đen bầm, dập nát. Một trái tim tan nát vì tình hay bầm dập vì tai nạn giao thông cũng đều dẫn tới cái chết. Nhưng tôi cứ muốn nó chết vì tình để thi vị hóa đời gà.

[Tú Ốm]

    Ôi ! Một chuyện tình buồn với một kết cuộc vô cùng bi thảm ,  đọc cũng vui vui .

[Do Do Hoi]

Chả hiểu bác Hôi về lại nhà chưa mà chưa thấy vào quán để đưa cô Marie sến đi chỗ khác chơi.

[Nguyễn Đăng Khôi]

Tôi sắp phải vội lên đường để ghé thăm viện bảo tàng nghệ thuật Barnes gần Philadelphia với nhà tôi và thằng quái tử.  Còn 5 phút trước khi đi tôi ghé quán để ghi lại một bài thơ tôi đọc tối qua khi ngồi ngắm trăng.  Đây là bài Như Thứ Lương Dạ Hà của Ngô Thì Nhậm:

Thiên hôn xưng thọ giả

Tinh chử ổn du xa

Kiểu phách không đình nguyệt

Phồn thanh cách bích ca

Thu quang tùy xứ hảo

Thế lộ lão nhân đa

Tịch mịch hàn đằng bạn

Hương tâm bất cấm hà  

Bài này đã được ông Nguyễn văn Bách dịch ra như sau:

Đêm Đẹp Này Tính Sao Đây

Cửa trời nâng chúc chén đào

Cánh bè nhẹ ruổi bến sao xa gần

Đần sân trăng giãi vẻ ngân,

Cách tường nghe rộn cung cầm tiếng ca

Sắc thu khắp nẻo nên thơ

Đường đời lắm nỗi để già lòng ai

Bên đèn quạnh quẽ canh dài

Khôn ngăn dạ khách ngậm ngùi niềm quê

 Đọc bài thơ này, lòng tôi lại lâng lâng.  Trong óc, bài Moonlight Sonata lại văng vẳng: http://www.youtube.com/watch?v=vQVeaIHWWck&feature=related.  Tôi phải rời quán đây, nhà tôi đang thúc.  Chào các bạn nhé.

[Nguyễn Đăng Khôi]

Bữa qua tôi trích đăng một bài thơ của Ngô Thì Nhậm.  Lý do vì tôi...dốt, tôi nào có biết Ngô Thì Nhậm không những có công giúp Nguyễn Huệ dẹp tan quân Thanh, là một nhà ngoại giao lỗi lạc mà còn là một nhà thơ để lại cho đời một tập thơ phú gần một ngàn bài.  Ông có mấy bài thơ về mùa thu đọc cũng hay, để dịp khác tôi sẽ giới thiệu đến các bạn.

Tôi biết đến thơ văn của Ngô Thì Nhậm qua cuốn sách bỏ túi Thi Ca Việt Nam Chọn Lọc - Thơ Ngô Thì Nhậm do nhà xuất bản Đồng Nai ấn hành.  Kiều Văn, người tuyển chọn thơ Ngô Thì Nhậm đã giới thiệu về bậc đại nho của lịch sử Việt Nam như thế này:

"Ngô Thì Nhậm (1745-1803) là một "Sĩ Phu Bắc Hà" kiệt xuất (người làng Tả Thanh Oai, Hà Đông), đỗ tiến sĩ năm 1776.  Ông từng làm quan dưới thời Lê mạt, nhưng ngôi sao Ngô Thì Nhậm chỉ thực sự bừng sáng rực rỡ khi ông được gặp gỡ người anh hùng Nguyễn Huệ, tựa như Lã Vọng gặp Chu Văn Vương thuở trước.

Với khối óc mẫn tuệ phi thường, Ngô Thì Nhậm mau lẹ nhận chân được chân lí của thời đại mình:

Nguyễn Huệ chính là người anh hùng, là bậc minh quân của dân tộc.  Đó là mẫu người "anh hùng áo vải", từ nhân dân mà ra, nhưng đã kết tinh được toàn bộ tinh hoa của dân tộc và trở thành biểu tượng cao nhất của dân tộc thời đại bấy giờ."

Đọc đến đây tôi phải phì cười.  Với khối óc mẫn tuệ phi thường, soạn giả mau lẹ nhân chân được chân lí của thời đại mình là nếu không viết theo đúng bài bản Nhà Nước đã quy định thì e khó sống.  .  Nhưng nếu tôi làm trong bộ Kiểm Duyệt...ý quên bộ Thông Tin, tôi sẽ nói soạn giả viết dư một chữ.  "Đó là mẫu người "anh hùng áo vải", từ nhân dân mà ra, nhưng đã kết tinh được toàn bộ tinh hoa của dân tộc."  Tại sao soạn giả lại thêm chữ "nhưng" vào trong câu viết này.  Ý đồ của soạn giả như thế nào?  Có phải soạn giả hàm ý anh hùng áo vải từ nhân dân mà ra ngoại trừ trường hợp ngoại lệ như Nguyễn Huệ mới kết tụ được toàn bộ tinh hoa của dân tộc, số còn lại thường là người ít học, chữ nghĩa không có.  Anh hùng đã như thế, người thường trong đại đa số nhân dân chắc còn dốt nát hơn chăng.  Hiểu như vậy, có phải soạn giả muốn chửi xéo chế độ chỉ toàn là một đám vô học hay không?     À hèm...

Soạn giả viết tiếp:

"Tư duy của Ngô Thì Nhậm rất chuẩn xác, do đó hành động của ông trong cả cuộc đời cũng hoàn toàn chuẩn xác.  Ông là mẫu mực cao nhất của một trí thức chân chính thời đại Tây Sơn "

Ô, thế ra Nguyễn Du, một đại thi hào của Việt Nam cùng thời với Ngô thì Nhậm, người phò nhà Lê, sau ra làm quan cho vua Gia Long là thứ nhà nho có tư duy hàm hồ, không phải là một trí thức chân chính à?   Đối với tôi, nhìn theo một cách khác, đây chỉ là chuyện được làm vua, thua làm giặc mà thôi.  Chính Đặng Trần Thường cũng đã nói:

"Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai dễ biết ai "

Để đến nỗi Ngô thì Nhậm phải đáp lại:

"Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế thời phải thế"

Nhưng thôi, tôi không thích loại bình văn theo bài bản nhưng ta cũng chẳng nên bắt bẻ người ta làm gì.  Gặp thời thế, thế thời phải thế phải không các bạn.  Vì soạn giả tuy cố viết theo bài bản nhưng cũng không thể phủ nhận một sự kiện lịch sử:

"Có lẽ điều đáng tiếc nhất trong văn nghiệp của Ngô Thì Nhậm là ông đã không chú tâm sáng tác thơ Nôm, nền thơ dân tộc mà những bậc tiền bối như Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm... đã dày công vun đắp." 

Có nghĩa là Ngô Thì Nhậm tài hoa tuyệt vời, sức học có thừa nhưng lại có tinh thần...vọng ngoại chỉ thích làm thơ chữ Hán, chê không thèm làm loại thơ nôm na mách qué.  Chậc chậc chậc...Nguyễn Du cũng tài hoa tuyệt vời, sức học cũng chẳng thua ai nhưng lại có tư duy rất chuẩn xác.  Ông biết kết tụ tinh hoa của đất nước để làm nên áng thơ nôm bất hủ là Truyện Kiều.  Ông cũng mau lẹ nhận chân được chân lí của thời đại mình là triều đại Tây Sơn như một ngôi sao băng, loé sáng rực rỡ rất mau nhưng vụt tắt cũng bất thình lình không kém.  Minh quân không phải là anh hùng áo vải Nguyễn Huệ như Ngô Thì Nhậm đã lầm tưởng mà là Nguyễn Ánh, một người biết nằm gai nếm mật, xả thân cõng rắn cắn gà nhà để lập nên nghiệp mới.  Thử hỏi trong đám sĩ phu Bắc Hà ai là trí thức chân chính hơn ai. 

[Do Do Hoi]

Chả hiểu Ngô Thì Nhậm và Ngô Thời Nhiệm thì chữ nào là đúng đây. Nhưng tôi vần thích gọi là ông Ngô Thời Nhiệm hơn, có lẽ vì ở Sài Gòn có con đường Ngô Thời Nhiệm gần nhà bác Hôi. Con đường này thì cũng ngắn thôi, nhưng hồi xưa rất vắng vẻ mà tôi rất thích. Những buổi chiều tháng mưa mà ai đó không từng lái xe lượn qua đây, thì có lẽ mất đi cái thú lông bông của thời trai trẻ.

[Nguyễn Đăng Khôi]

Bác Đồ à,

Như bác tôi cũng tưởng Ngô Thời Nhiệm mới là đúng tên, Ngô Thì Nhậm là ai viết nhập nhằng sai bét.  Nhưng cả tôi lẫn bác đều sai tuốt luốt.  Nếu bác chịu khó tra sử sách như...tôi thì bác sẽ biết Ngô Thì Nhậm là tên thật, còn Ngô Thời Nhiệm là tên sau này.  Ngô Thì Nhậm trùng với tên húy vua Tự Đức (Hồng Nhậm, Nguyễn Phúc Thì) nên phải đọc và viết thành Ngô Thời Nhiệm (theo Họ và tên người Việt Nam, PGS.TS Lê Trung Hoa, NXB Khoa học xã hội, 2005). 

Chuyện kỵ húy không những chỉ thường thấy thời xưa, ngay như đời nay tuy không còn chế độ quân chủ chuyên chế phong kiến nữa nhưng ta vẫn thấy có người đổi tên vì sợ kỵ húy.  Chẳng hạn như bác, đúng ra tên bác là Đồ Đổ Hôi vì bác có lối lý luận phân tích tổng hợp toán học rất tả pi' lù, thối không ai ngửi được (haha...à hèm     )  Nhưng vì bác không muốn kỵ húy với tôi nên sau này bác mới đổi tên thành Đồ Dở Hơi thôi.  Bác có công nhận điều tôi mới phát hiện là đúng không?

Nhân tiện tôi xin chia xẻ với bác và các bạn một chi tiết lịch sử nữa tôi mới biết qua website Việt Nam thư quán (http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nnnmnvn4n31n343tq83a3q3m3237nvn&AspxAutoDetectCookieSupport=1).  Website này nói khi mới sinh ra, Ngô Thì Nhậm có tên là Ngô Thì Phó, sau này mới tự đổi tên sang Ngô Thì Nhậm.  Lạ nhỉ, tôi không biết Phó có nghĩa nào khác ngoài nghĩa bác phó, bác hồ.  Sinh trưởng trong một gia đình danh gia mà lại mang tiếng là Phó thì cũng kẹt quá, các bác có đồng ý không.  Thành thử Ngô Thì Nhậm tự đổi tên cũng phải.   Tôi xin trích đăng:

Ngô Thì Nhậm tự là Hy Doãn, sinh năm 1746, là con của hoàng giáp Ngô Thì Sĩ, thuộc dòng họ Ngô ở làng Tả Thanh Oai (tục danh là làng Tó), huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông cũ (nay là tỉnh Hà Tây). Dòng họ này liên tục gần hai thế kỷ có nhiều người đỗ cao, học rộng, làm quan liêm khiết, lừng tiếng Bắc Hà. Thừa kế truyền thống của ông cha, từ nhỏ Nhậm đã chăm đọc sách với ý nguyện lớn lên làm các việc phò vua, giúp nước. Mười một tuổi, cậu bé Nhậm đã xin phép các bô lão trong làng đặt tên cho ngôi lầu xây để rước bài vị Lê Đại Hành và vợ là Đô Hồ phu nhân ra tắm rửa trước khi rước về đình để tế là "Minh ngự lâu", nghĩa là cái lầu làm sáng lên vẻ đẹp của đấng đế vương. Cũng khoảng tuổi ấy, cậu lại xin cha cho mình lấy cái tên là Nhậm thay cho cái tên Phó mà cậu mang từ lúc mới lọt lòng. Nhậm nghĩa là nhận lấy nhiệm vụ, là gánh vác việc đời.

Bên cạnh chí hướng đó, Nhậm còn có một niềm say mê nghiên cứu không lúc nào giảm sút. Mới mười sáu tuổi, Nhậm đã hoàn thành bộ Việt sử toát yếu, rồi mấy năm sau, liên tiếp cho ra đời các bộ Tứ gia thuyết phả, Hải đông chí lược, v.v... Danh tiếng của Nhậm sớm đã lừng lẫy khắp nơi.

[Do Do Hoi]

Như bác tôi cũng tưởng Ngô Thời Nhiệm mới là đúng tên, Ngô Thì Nhậm là ai viết nhập nhằng sai bét.  Nhưng cả tôi lẫn bác đều sai tuốt luốt.  Nếu bác chịu khó tra sử sách như...tôi thì bác sẽ biết Ngô Thì Nhậm là tên thật, còn Ngô Thời Nhiệm là tên sau này.  Ngô Thì Nhậm trùng với tên húy vua Tự Đức (Hồng Nhậm, Nguyễn Phúc Thì) nên phải đọc và viết thành Ngô Thời Nhiệm (theo Họ và tên người Việt Nam, PGS.TS Lê Trung Hoa, NXB Khoa học xã hội, 2005).

-Ai viết thì tôi tin chứ nhất định không bao giờ tôi tin mấy ông tiến sĩ ở nước XHCNVN (Xuống Hố Cả Nước Việt Nam). Tôi nghĩ mấy ông dốt hay kiếm chuyện để chế, để ra vẻ là dân có nghiên cứu. Bác nên nhớ thời ông Ngô Thời Nhiệm mọi chữ viết đều viết bằng chữ Hán, hoặc chữ Nôm, chắc gì ông Tiến Sĩ lèo Lê Trung Hoa biết tiếng Hán hay Nôm đâu mà tán với chả phét.

Dù gì tôi cũng tin những tin tức và dữ liệu lịch sử thời VNCH hơn hết, vì thời đó còn nhiều người biết chữ Hán, chữ Nôm.

Phải chi ông ngoại tôi còn sống thì cho bọn TS này một mẻ.

[Nguyễn Đăng Khôi]

Ha ha ha...ặc ặc ặc...

Bác Đồ ơi là bác Đồ,

Tôi biết bác có thành kiến về các tiến sĩ XHCNVN nên tôi cố tình ghép tin khảo cứu về Họ Và Tên Người Việt Nam của TS Lê Trung Hoa trong câu trả lời bác ngày hôm qua.  Quả nhiên bác nổi cơn tả pi' lù của bác, bác lại nói nhảm, bác vơ đũa cả nắm.  À hèm...có phải ai sống trong XHCHNV cũng dốt và các tin tức dữ liệu lịch sử thời VNCH đều đáng tin đâu.  Nhưng này, tôi mới đọc nguồn tin từ XHCNVN sáng nay, tôi thấy tin này đáng tin lắm bác ạ.  Bác cứ phát ngôn bừa bãi là có ngày bác uống ly cà phê sáng xong, mắt bác trợn trừng đấy.  Nguồn tin như sau (http://www.freevietnews.com/tintuc/index.php?subaction=showfull&id=1280655077&archive=&ucat=2)

:

Tin Hà Nội - Thượng tướng công an Nguyễn Văn Hưởng trong một dịp tiếp tân với giới trí thức đã công khai nói thẳng: Ðảng Cộng sản Việt Nam cấm phản biện vì như thế là phản động. Tin này được một nhà trí thức Hà Nội ký tên Nguyễn Trung Thực gửi ra loan trên báo Diễn Ðàn bên Pháp. Trước đó trên ấn bản số 1 Tạp chí Nhân quyền do chính nhà nước Cộng sản Việt Nam phổ biến, trong đó có bài của Thứ trưởng Bộ công an Cộng sản Việt Nam là Thượng tướng Nguyễn Văn Hưởng, nhan đề Hãy hiểu đúng về nhân quyền Việt Nam, trong đó dẫn lời Hồ Chí Minh để tự biện hộ rằng tại Việt Nam đang có nhân quyền theo kiểu Việt Nam qua định nghĩa của họ Hồ.

Tác giả Nguyễn Trung Thực từ Hà Nội đã viết trên Diễn Ðàn khi cho rằng mùa hè năm ngoái, dư luận xôn xao về vụ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký quyết định cấm đoán các trung tâm nghiên cứu độc lập được phản biện công khai về các vấn đề chính sách, do đó mà Viện IDS đã tuyên bố tự giải thể để phản đối. Giới trí thức cả nước đã được thông tin miệng về những lời của thượng tướng Nguyễn Văn Hưởng. Gặp một số trí thức trong dịp này, ông Hưởng đã dõng dạc tuyên bố nguyên văn như sau: Nước ta Ðảng lãnh đạo, không có phản biện gì cả, phản biện là phản động. Các anh muốn phản biện hả, nhà tù còn nhiều chỗ lắm! mà cũng chẳng cần bắt bớ tù đày làm gì, thời buổi này tai nạn giao thông là chuyện cơm bữa, mà cũng chẳng cần tông xe làm gì, buổi sáng các vị đi uống cà phê, về tới nhà cứng đơ, không làm gì được nữa, có nghĩa là đã bị bỏ độc. Lời tuyên bố trắng trợn của một tên Thượng tướng Công an làm cho nhiều người ngán ngẩm và cho thấy sự đàn áp trắng trợn giới trí thức và đối lập tại Việt Nam.(SBTN)

[Nguyễn Đăng Khôi]

Như các bạn cũng biết, tôi không phải là người hâm mộ thơ hai-ku.  Đối với tôi, loại thơ này là loại thơ kênh kiệu, làm dáng.  Thơ vỏn vẹn có 17 âm tiết, nhiều khi chẳng có vần, đã vậy ý thơ lắm lúc cũng chẳng có gì sâu sa, thâm trầm đáng nói.  Nhưng người hâm mộ hai-ku thì lại cho đấy là một tinh hoa văn hóa của Nhật Bản.  Đọc 17 âm tiết của hai-ku, có thể người biết tiếng Nhật và hâm mộ loại thơ này sẽ thấy bài thơ có âm giai tuyệt hảo.  Tôi thì không những hoàn toàn không biết tiếng Nhật, lại chẳng hâm mộ thứ thơ tôi cho là dở hơi này mấy, đọc 17 âm tiết của bài thơ tôi chỉ muốn điên tiết.

Nói thế, nhưng thỉnh thoảng gặp bài viết về hai-ku tôi vẫn đọc để cố hiểu lý do vì sao thơ này được nhiều người ngưỡng mộ.  May ra nếu hiểu được tôi mới hòng mong được gia nhập vào nhóm của những người lịch lãm biết thưởng thức cái hay cái đẹp của đời.  Tối qua sau một tuần làm việc phờ người tôi leo lên Internet kiếm chuyện đọc giải trí.  Lan man từ website này sang website kia, chẳng hiểu sao cuối cùng tôi lại lọt vào website viethoc.com.  Không những thế tôi lại mở trúng một bài khảo luận viết về hai-ku của anh Đàm Trung Pháp mới bất ngờ chứ.  Như các bạn cũng biết, anh Pháp là một đồng môn thuộc thế hệ đàn anh của tụi mình.  Tình cờ kiếm được bài khảo luận này (http://www.viethoc.com/Ti-Liu/bien-khao/phiem-luan/dhocthohaikunhatbanqualoivietromaji ), vừa vì quý mến anh Pháp vừa vì tò mò về thể thơ hai-ku tôi bèn ngồi đọc liền mặc dù lúc đó đã khuya.  Vào đề, anh Pháp cho biết ngay anh ấy là người thích đọc thơ hai-ku.  Theo gương anh Pháp, trước khi viết tiếp tôi cũng xin cho các bạn biết ngay đọc xong bài khảo luận của anh ấy tôi vẫn không hiểu thơ hai-ku hay ở chỗ nào.  Đọc thơ hai-ku, anh Pháp và tôi mỗi người có một cảm xúc khác hẳn nhau.  Vì vậy nên mới có chuyện người thích, người không.

Tôi xin đan cử vài thí dụ.  Nghe tiếng ve sầu vang vọng vào kẽ đá, nhà thơ Hai-ku nổi danh Basho đã viết bài thơ Tiếng Ve Sầu mang nhiều hơi hướm thiền tính:

shizukesa ya 

iwa ni shimi-iru

semi no koe

thanh tịnh và 

thấm vào non núi

tiếng ve ca

Anh Pháp cho biết khi dịch thơ hai-ku sang tiếng Việt, anh chỉ cố giữ nội dung nguyên tác chứ không theo mô thức tiết chế của thơ hai-ku.  Có khi anh Pháp phải đổi thứ tự câu thơ khi chuyển sang tiếng Việt để nghe xuôi tai hơn.  Thành thử các bạn đừng thắc mắc vì sao thơ tiếng Việt không thấy rõ dạng thơ hai-ku nhé.  Đọc mấy vần thơ này, tôi lại liên tưởng đến một hình ảnh khác, chẳng có vẻ thiền tính chút nào:

thanh tịnh và 

đồi đồi núi núi

dáng ca ve

Ơ hay, ca ve là gì nhỉ?  Chắc các bạn còn nhớ, ca ve là tiếng Việt thời trước năm 75 để chỉ những vũ nữ sàn nhảy (phiên âm từ tiếng Tây cavalière).  Sau năm 75, nước ta đã hoàn toàn đổi mới không còn thứ văn hóa đồi trụy như xưa nên hẳn nhiên nghề này không thể nào còn tồn tại được.  Basho nghe tiếng ve ca mà thấy lòng thanh tịnh, tôi cho điều này chẳng có gì đặc biệt để viết thành thơ.  Người nhìn ca ve với cảnh đồi đồi núi mà trong lòng vẫn thấy thanh tịnh, đó mới là điều đáng nói.

Anh Pháp nói để đạt đến mức siêu đẳng trong thơ hai-ku, người làm thơ phải diễn tả rất nhiều, gợi ý tối đa trong một hình thức vắn tắt cô đọng nhất.  Anh Pháp lấy thí dụ dưới đây một bài thơ khác của Basho:

kono michi ya

yuku hito nashi ni

aki no kure

con đường ấy

không người qua lại

trời xẩm tối mùa thu

Anh Pháp giải thích Basho dùng hai yếu tố thiên nhiên (con đường vắng vẻ, lúc xẩm tối mùa thu) để làm bối cảnh cho một cảm xúc mạnh (sự hiu quạnh tột cùng).  Nhưng theo tôi nghĩ cảnh vắng vẻ làm người ta thấy quạnh hiu là chuyện thường, không có gì đáng nói.  Nếu giữa chốn phồn hoa đô hội mà vẫn thấy cô đơn, đó mới là hiu quạnh tột cùng:

con đường ấy

đông người qua lại

quạnh quẽ cả mùa thu

Anh Pháp nói xuân là mùa của hạnh phúc, của tái sinh.  Nhưng nhà thơ Buson cũng thấy đấy là mùa để tàn sát sinh linh: 

hi kururu ni

kiji utsu

haru no yama-be kana

hoàng hôn

tiếng bắn chim trĩ vang dội

triền núi mùa xuân

Nhưng đọc ba câu thơ này tôi lại nghĩ ngay đến cảnh ông Dick Cheney đi săn với bạn. 

hoàng hôn

tiếng bắn chim trĩ vang dội

bạn kêu ôi ối

Chỉ cần mường tượng tới cảnh ông bạn bị ông Phó Tổng Thống Hoa Kỳ, Bộ Trưởng Bộ Quốc Phòng bắn nhầm tôi đã cười sằng sặc, thế là thơ hết cả nên thơ.

Anh Pháp dẫn một thí dụ khác để cho thấy chỉ cần ba câu thơ ngắn gọn, Basho đã diễn tả được nỗi ước ao được tự do, không vướng luỵ hồng trần của mình như trong bài thơ về con chim sơn ca:

hara-naka ya

mono nimo tsukazu

naku hibari

giữa bãi cỏ

sơn ca líu lo

tự do, chẳng ưu phiền

Tôi chẳng thấy bài thơ này hay ở chỗ nào vì tiếng chim líu lo làm lòng người hết ưu phiền, đây là chuyện thường tình, có gì là lạ.  Đọc bài thơ ấy tôi lại liên tưởng đến một cảnh khác:

giữa bãi cỏ

sơn ca líu lo

mèo mướp, sắp được no

Như người nghe, sơn ca cũng sắp được tự do, không còn vướng lụy hồng trần nữa vì có con mèo mướp đang rình ở đó, nhưng đối với tôi cảnh thứ hai linh hoạt hơn và lột tả hết thực tế cuộc đời hơn, các bạn có thấy thế không .   .  Vì vậy tôi vẫn chẳng hiểu tại sao người ta lại nghĩ thơ hai-ku là hay. 

[hannguyen]

Bàn láo mà chơi để giải trí trong lúc chân đang đau.

Basho là một nhà thơ lớn của Nhật trong thể thơ HaiKú nên chắc chắn tư tưởng của ông không thể tầm thường được . Có thể tại mình không được dẫn giải đúng mức để biết về những gì gói ghém trong đó nên không tìm được điểm hay trong bài thơ. Cách thức diễn tả tư tưởng nắm phần then chốt cho câu văn. Lấy thí dụ trong một câu hát của Trịnh Công Sơn "hạt bụi nào hoá kiếp thân tôi..." nếu một người Nhật nào đó không hiểu được nét sâu sắc trong ngôn ngữ của TCS lại dịch thành " thân tôi được hoá kiếp từ hạt buị..." thì ôi thôi nghe mất hết sự thâm thuý trong câu nói của người ta mất rồi còn gì nữa .

Dịch thơ không dễ. Phải là tim óc của người làm thơ may ra mới hiểu được ý của một bài thơ khác , nhất là đó lại không phải là ngôn ngữ mình quen thuộc .

Tôi tin rằng những tư tưởng gói ghém trong các bài thơ của Basho chất chứa chút gì đó sâu sắc hơn nhiều .

[tuannguyen51]

Anh Hàn dạy dỗ, giảng dậy cẩn thận như vậy Khôi đã hiểu chưa hay vẫn còn đực mặt ra.

Tuấn